LGS ve YKS’ye bir ay kala ne yapmalı?

Bu yazı hem öğrencilere hem de anne babalara… Çünkü sınava yalnızca çocuklar girmiyor; aslında bütün aile bu süreci yaşıyor. Bir eğitim yılı boyunca verilen emek, kurulan hayaller, yapılan fedakârlıklar… Ve şimdi takvimler son bir ayı gösteriyor.
LGS ve YKS'ye hazırlanan öğrenciler için artık maratonun son düzlüğündeyiz. Bu süreçte yapılan küçük hatalar büyük kayıplara, doğru atılan küçük adımlar ise büyük başarılara dönüşebilir.
İşin ilginç tarafı şu: Son bir ayda başarıyı belirleyen şey çoğu zaman yeni bilgi öğrenmek değil; mevcut bilgiyi doğru kullanabilmek, psikolojik dayanıklılığı koruyabilmek ve süreci akıllıca yönetebilmektir.
Bir ay kala yapılan en büyük hata panikle eksik kapatma telaşına düşmektir.
Bazı öğrenciler bir anda konu anlatım videolarına yüklenir, yeni kaynaklar alır, daha önce çözmediği zorlukta sorulara saldırır.
Bu yaklaşım çoğu zaman fayda değil zarar getirir. Çünkü beyin sınava yaklaşırken güven ister.
Sürekli yeni içerikle karşılaşmak “Ben hiçbir şey bilmiyorum” algısı oluşturur.
Artık yapılması gereken şudur:
1. Bildiğini sağlamlaştır
Bu dönemde yeni konu öğrenmek yerine öğrenilmiş konuları tekrar etmek çok daha değerlidir.
Bir öğrencinin netini artıran şey çoğu zaman yeni bilgi değil, eski bilginin hızlanmasıdır.
2. Deneme analizi yap
Deneme çözmek tek başına başarı getirmez.
Önemli olan deneme sonrası şu üç soruyu sormaktır:
Bilmediğim için mi yanlış yaptım? Dikkatsizlikten mi yanlış yaptım?
* Süre yönetiminden mi kaybettim?
Yanlışın sebebini bilmeyen öğrenci, aynı yanlışı tekrar eder.
3. Uyku düzenini sınav saatine göre ayarla
Sınav sabahı 08.30'da zihnin aktif olması gerekir. Gece geç yatıp öğlene kadar uyuyan bir öğrenci, sınav sabahı zihinsel performans düşüklüğü yaşayabilir.
Bedenin biyolojik ritmi sınav saatine hazırlanmalıdır.
4. Sosyal medya ve kıyas tuzağından uzak dur
“Ben 15 deneme bitirdim.”
“Ben tüm konuları tekrar ettim.”
“Ben şu kadar net yapıyorum.”
Başkalarının paylaşımları gerçeği yansıtmayabilir.
Kıyaslama motivasyon değil, kaygı üretir.
Senin yarışın kendinle.
ANNE BABALAR İÇİN: BU SON AYDA EN BÜYÜK GÖREV SAKİN KALMAK
Birçok veli iyi niyetle baskı kuruyor.
“Kaç net yaptın?”
“Komşunun çocuğu şu kadar yapmış.”
“Bu kadar emek boşa gitmesin.”
Bu cümleler motivasyon gibi görünse de çocuk beyninde tehdit algısı oluşturur.
Tehdit algısı oluştuğunda beynin öğrenme ve problem çözme merkezi olan prefrontal korteks baskılanır. Yani baskı arttıkça performans düşer. Son bir ayda anne babanın görevi denetçi olmak değil, dengeleyici olmaktır.
YAPMANIZ GEREKENLER
Evde sınav atmosferi kurmayın. Sürekli sınav konuşulan bir ev, öğrenciyi zihinsel olarak tüketir.
Ev nefes alınan yer olmalıdır. Çocuğunuzun moralini nete bağlamayın. Bir kötü deneme sonucu felaket değildir. Bazen zihinsel yorgunluk geçici düşüş yaratır. Önemli olan eğilimdir, tek sonuç değil.
RUTİNLERİ KORUYUN
Beslenme, uyku, kısa yürüyüşler, aile içi huzur… Bunlar sınav başarısının görünmeyen ama çok güçlü parçalarıdır.
GÜVEN VERİN
Çocuğunuzun şu cümleyi duymaya ihtiyacı var: “Sonuç ne olursa olsun, senin emeğini görüyoruz.”
Bu cümle kaygıyı azaltır. Kaygı azalınca performans yükselir.
EN KRİTİK NOKTA: PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK
Sınavlar sadece bilgi ölçmez. Stres altında düşünme becerisini de ölçer. Bu yüzden son bir ayda öğrencinin zihinsel dili çok önemlidir.
Şu cümleler zararlıdır:
* Yetişmeyecek
* Yapamayacağım
* Her şeyi unuttum
* Kesin kötü geçecek
Beyin, kendisine sürekli söylenen şeye inanır.
Bunun yerine şu dil kullanılmalı:
* Eksiklerimi görüyorum ve tamamlıyorum
* Her deneme beni güçlendiriyor
* Süreci yönetiyorum
* Elimden gelenin en iyisini yapacağım
Bu bir motivasyon cümlesi değil; beynin odak mekanizmasını yöneten psikolojik bir tekniktir.
SON SÖZ
LGS ve YKS bir son değil. Önemli bir durak, evet. Ama hayatın tamamı değil. Bu son bir ayda amaç çocuğu daha fazla sıkıştırmak değil; emeğini en sağlıklı şekilde sınava taşımasına yardımcı olmaktır.
Sevgili öğrenciler,
Bugüne kadar emek verdiniz. Şimdi panik değil plan zamanı.
Sevgili anne babalar,
Bu süreçte çocuğunuza vereceğiniz en büyük destek baskı değil, güven olacaktır.
Unutmayın: Son düzlükte yarışı hız değil, denge kazandırır.