AK Pati Plan Bütçe Komisyon üyesi Dorukhan Enes Kocabaş, Silivri Belediyesi'nin 2025 yılı kesin hesap görüşmelerinde tarihi bir deyim üzerinden yönetime sert mesaj verdi. “Ba'de Harabil Basra” benzetmesini kullanan Kocabaş, “İş işten geçmeden sıkı mali disipline dönülmeli” diyerek belediyenin bütçe yönetimini eleştirdi.
Dorukhan Kocabaş, Silivri Belediyesi Mayıs Ayı Meclis Toplantısı'nda 2025 yılı kesin hesabına ilişkin, Plan Bütçe Komisyon Üyesi olarak AK Parti Grubu adına söz aldı. Konuşmasına meclis üyeleri, siyasi parti temsilcileri, muhtarlar, sivil toplum kuruluşları ve Silivrilileri selamlayarak başlayan Kocabaş, belediye bütçesinin yalnızca mali bir tablo olmadığını, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluk ve vicdani emanet olduğunu vurguladı.
Kocabaş, bütçe kavramının insan hayatının her alanına doğrudan temas ettiğini belirterek, özellikle belediyelerin yönettiği bütçelerin çok daha hassas bir anlayışla ele alınması gerektiğini ifade etti. Günümüzde çocuklara dahi bütçe bilinci kazandırılmaya çalışıldığını söyleyen Kocabaş, kamu kaynaklarının yönetiminde daha büyük bir sorumluluk bulunduğunu dile getirdi.
“BELEDİYE BÜTÇESİNE ZANAATKÂR TİTİZLİĞİYLE YAKLAŞILMALI”
Konuşmasında belediye bütçesinin sıradan bir mali belge olmadığını vurgulayan Kocabaş, şu ifadeleri kullandı: “Belediye bütçesi, ilintili olduğu konular ve etki alanları hasebiyle adeta kutsal bir değercesine ele alınmalı, üzerine titrenmeli ve bir zanaatkâr titizliğiyle yönetilmelidir.” Belediye bütçesinin, vatandaşın alın teri ve kamu emaneti olduğunu belirten Kocabaş, kullanılan her kaynağın toplumun geleceği açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
“TÜYÜ BİTMEMİŞ YETİMİN VEBALİ VAR”
AK Parti Grup Sözcüsü Dorukhan Kocabaş, konuşmasının devamında sert ifadeler kullanarak belediyenin 2025 yılı kesin hesap cetvellerinin ciddi soru işaretleri taşıdığını savundu. Kamu kaynaklarının yönetiminde manevi sorumluluğa dikkat çeken Kocabaş, şöyle konuştu: “Zira söz konusu bütçe; bu devlete bağlılıkta zerrece tereddüt etmeyen vatandaşın, tüyü bitmemiş öksüz yetimin ve geleceğin gerçek sahipleri gençlerin vebali demektir.” Kocabaş, belediyenin mali performansını “hedeflerini doğru koyamayan ve koyduğu hedefleri gerçekleştirmeye yaklaşamayan bir yönetimin karnesi” olarak değerlendirdi.
“VERİLER 39 İLÇEYLE KIYASLANDI”
Konuşmasında değerlendirmelerin yalnızca siyasi eleştiri amacı taşımadığını ifade eden Kocabaş, kullandıkları tüm verilerin resmi mali tablolardan derlendiğini söyledi. Silivri Belediyesi'nin verilerinin İstanbul'daki diğer 38 ilçeyle karşılaştırıldığını belirten Kocabaş, “Takdir kıymetli dinleyicilerimize ait olacaktır” ifadelerini kullandı.
“EKONOMİK ŞARTLAR GEREKÇE OLAMAZ”
Dorukhan Kocabaş, konuşmasının devamında Silivri Belediyesi'nin 2025 yılı gelir bütçesi gerçekleşme oranlarını değerlendirdi. Belediyenin öngördüğü gelir hedeflerinin önemli ölçüde altında kaldığını savunan Kocabaş, yönetimin bunu sürekli ekonomik şartlarla açıklamasını eleştirdi. Kocabaş, Silivri Belediyesi'nin 2025 yılı gelir bütçesinin yalnızca yüzde 64 oranında gerçekleştiğini belirterek, “Belediye, yaklaşık 4 milyar lira olarak öngördüğü gelirin yalnızca 2,5 milyar liralık kısmını tahsil edebilmiştir” dedi.
“RAKAMLARIN DİLİ HER YERDE AYNIDIR”
Gelir düşüşünün ekonomik koşullarla açıklanmasına karşı İstanbul'daki diğer ilçe belediyelerini örnek gösteren Kocabaş, farklı siyasi partiler tarafından yönetilen belediyelerin mali tablolarını karşılaştırdıklarını söyledi. Kocabaş, değerlendirmelerinde özellikle bütçe-tahsilat oranlarını esas aldıklarını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Rakamların dili dünyanın her yerinde aynıdır. Ancak rakamları hangi açıdan ele aldığınız önemlidir. Bu nedenle gelirler konusunda bütçe ve tahsilat mukayeseleri üzerinden hareket ediyoruz.” Gelir tahakkuku ile tahsilat arasındaki farkı anlatan Kocabaş, tahakkukun kurumun kendi iradesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu, ekonomik koşulların ise daha çok tahsilat sürecinde etkili olabileceğini savundu.
“ÜRETMEZSENİZ GELİR BEKLEYEMEZSİNİZ”
Konuşmasında günlük yaşamdan örnekler veren Kocabaş, belediye gelirlerinin oluşmasının aktif üretim ve hizmetle mümkün olduğunu dile getirdi. “Mal ya da hizmet satmazsanız cari gelir, ekip biçmezseniz mahsul bekleyemezsiniz” diyen Kocabaş, belediyelerin gelir üretme kapasitesinin yönetim anlayışıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti. İstanbul'daki AK Parti ve CHP'li belediyelerin gelir gerçekleşme oranlarının karşılaştırıldığı tabloları meclis ekranına yansıtan Kocabaş, düşük gerçekleşme oranlarının yalnızca ekonomik krizle açıklanamayacağını ileri sürdü.
“KESİNTİLERİN NEDENİ BORÇLAR”
AK Parti Grubu adına konuşan Kocabaş, belediye yönetiminin sık sık gündeme getirdiği “merkezi idare paylarından yapılan kesintiler” konusuna da değindi. İller Bankası tarafından belediyelere aktarılan payların; nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksi gibi kriterlere göre dağıtıldığını hatırlatan Kocabaş, borçlu belediyelerde yasal kesintilerin devreye girdiğini söyledi. Kocabaş, şu değerlendirmede bulundu: “Belediyelerin devlete olan borçları, hazine alacağı niteliğindeki yükümlülükleri, İller Bankası'na ya da sosyal güvenlik kurumlarına olan borçları varsa, ilgili kaynaklardan kesinti yapılmaktadır.” Bu nedenle yaşanan kesintilerin yalnızca merkezi yönetim tasarrufu gibi gösterilmesinin doğru olmadığını savunan Kocabaş, belediyenin mali yönetim anlayışının da bu tabloda etkili olduğunu ifade etti.
“KESİNTİLER SİYASİ DEĞİL, MALİ BORÇLARLA İLGİLİ”
Dorukhan Kocabaş, konuşmasının devamında merkezi idare paylarından yapılan kesintiler üzerinden yürütülen tartışmalara değinerek, bunun siyasi değil mali bir mesele olduğunu savundu. Diğer CHP'li belediyelerin merkezi idareden aldıkları paylara ilişkin tahsilat oranlarını örnek gösteren Kocabaş, Silivri Belediyesi'nin yaşadığı tabloyu yalnızca “ekonomik baskı” ya da “siyasi kesinti” söylemleriyle açıklamanın doğru olmadığını ifade etti. Kocabaş, Bakırköy Belediyesi'nin merkezi idare gelirlerinde bütçe hedefinin yaklaşık yüzde 90'ını tahsil ettiğini belirtirken; Sarıyer, Üsküdar, Tuzla, Maltepe ve Büyükçekmece gibi CHP'li belediyelerin de Silivri'ye kıyasla daha yüksek tahsilat oranlarına ulaştığını söyledi.
Meclis ekranına yansıtılan tabloların önemli bir gerçeği ortaya koyduğunu ifade eden Kocabaş, şu değerlendirmeyi yaptı: “Ekrandaki slayt bize gösteriyor ki yapılan kesintiler siyasi tahrik ya da tazyik unsuru olmaktan ziyade mali alacakların tahsiliyle ilgilidir.” Belediyenin mevcut borç yükünün her geçen gün arttığını söyleyen Kocabaş, yaşanan kesintilerin temel sebebinin mali yükümlülükler olduğunu savundu.
“BORÇ BÜYÜYOR, GELİR PLANLAMASI YETERSİZ KALIYOR”
Konuyu ticari bir örnek üzerinden anlatan Kocabaş, borç-alacak ilişkisini iki tacir benzetmesiyle açıkladı. “Güçlü olan tüccar, diğerine ‘işlerin tamamen bozulmasın' diye alacağının bir kısmını keserek ödeme yapmaya devam eder” diyen Kocabaş, belediyenin de benzer bir mali tablo içinde olduğunu ifade etti. Ancak asıl sorunun artan borç yükü olduğunu vurgulayan Kocabaş, “Tabii olmayan şey belediyemizin her geçen gün artan devasa bir borç yükümlülüğü altında olmasıdır” dedi.
“VERGİ GELİRLERİNDE HEDEF TUTMADI”
Kocabaş, gelirlerin ekonomik sınıflandırmasına ilişkin verileri de meclis üyeleriyle paylaştı. Silivri Belediyesi'nin doğrudan vatandaşlardan elde ettiği vergi ve harç gelirlerinde hedeflenen tahsilat oranına ulaşamadığını belirtti. Belediye yönetiminin vergi gelirlerinde yüzde 77,35 oranında tahsilat gerçekleştirebildiğini ifade eden Kocabaş, bunun belediyenin gelir hedeflerinin altında kaldığını gösterdiğini söyledi.
“SOSYAL TESİS VE KİRALARDA HEDEFİN ÜSTÜNE ÇIKILDI”
Teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinde ise belediyenin hedefinin üzerine çıktığını belirten Kocabaş, kira gelirleri, sosyal tesis gelirleri ve benzeri kalemlerde yüzde 124,01 oranında tahsilat yapıldığını açıkladı. Kocabaş, “Belediye hedeflediğinden daha fazla gelir elde etmiş” diyerek bu kalemdeki performansın dikkat çekici olduğunu söyledi.
“BAĞIŞ VE YARDIMLARDA UYARMIŞTIK”
Bağış ve yardımlar kaleminde ise belediyenin yalnızca yüzde 7,22 oranında tahsilat gerçekleştirebildiğini belirten Kocabaş, AK Parti Grubu olarak bu konuda daha önce uyarılarda bulunduklarını ifade etti. “2024 yılı kesin hesabı ve 2025 bütçe görüşmelerinde gerekli uyarıları yapmış, ‘Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir' demiştik” ifadelerini kullanan Kocabaş, öngörülen gelir hedeflerinin gerçekçi olmadığını savundu.
“BORÇ YÜKÜ BÜYÜMEYE DEVAM EDİYOR”
Konuşmasının sonunda “diğer gelirler” kalemine de değinen Kocabaş, belediyenin bu alanda da hedeflenen tahsilat oranlarının oldukça gerisinde kaldığını söyledi. Kocabaş, diğer gelirler kaleminde yalnızca yüzde 64,37 oranında tahsilat yapılabildiğini belirterek, bunun öngörülemeyen bir durum olmadığını ifade etti. “Devlete ve bağlı kuruluşlara olan borcumuz, alacaklarımızdan katbekat fazla ve bu fark büyümeye devam ediyor” diyen Kocabaş, belediyenin mali yapısına ilişkin eleştirilerini sürdürdü.
“FAİZ GİDERLERİNDEKİ ARTIŞ VAHAMETİ GÖSTERİYOR”
Dorukhan Kocabaş, konuşmasının devamında Silivri Belediyesi'nin gider bütçesi ve mali yönetim anlayışı üzerinden değerlendirmelerde bulundu. Özellikle faiz giderleri ve hizmet alımlarındaki artışın dikkat çekici olduğunu söyleyen Kocabaş, belediyenin ödeme dengelerinin ciddi şekilde bozulduğunu savundu. Kocabaş, sermaye gelirleri konusunda daha önce yaşanan bazı örnekleri de hatırlatarak, belediyenin planladığı gelir hedeflerine neden ulaşamadığını anlattı.
“SPOR ADASI İHALESİ SOMUT ÖRNEK OLDU”
Konuşmasında spor adası ihalesine değinen Kocabaş, belediyenin gelir elde etmek amacıyla satışa çıkardığı taşınmazlara ilişkin yaşanan süreci örnek gösterdi. “Müteahhit, cari alacaklarına karşılık belediyenin satışa çıkardığı taşınmaz ihalesine girip mahsuplaşma yoluna gitmişti” diyerek bunun bütçe gerçekleşme oranlarının neden düşük kaldığını ortaya koyan somut örneklerden biri olduğunu söyledi. Sermaye gelirleri kalemindeki gerçekleşmenin yüzde 57,2 seviyesinde kaldığını belirten Kocabaş, belediyenin planladığı gelirleri üretmekte zorlandığını savundu.
“2,5 MİLYARLIK TAHSİLATA KARŞILIK 4 MİLYARLIK GİDER”
Gider bütçesine ilişkin rakamları da paylaşan Kocabaş, belediyenin 2025 yılında hedeflediği gider bütçesinin yaklaşık yüzde 94'ünü gerçekleştirdiğini ifade etti. Bu durumun ortaya ciddi bir mali dengesizlik çıkardığını savundu ve “Yaklaşık 2,5 milyar liralık tahsilata karşılık 3 milyar 997 milyon liralık gider gerçekleştirilmiştir” dedi.
“HİZMET ALIMLARINDAKİ ARTIŞIN NEDENİ PLANSIZLIK”
Ekonomik sınıflandırmaya göre gider kalemlerini değerlendiren Kocabaş, hizmet alım giderlerinin yüzde 135 seviyesinde gerçekleştiğini belirtti. Bu artışın nedenlerini daha önce denetim raporu görüşmelerinde dile getirdiklerini hatırlatarak, şu değerlendirmeyi yaptı: “Doğrudan alımlar nedeniyle oluşmayan rekabet ortamı, geciken ödemeler sebebiyle esnafın uyguladığı vade farkları ve plansız alımların etkisi burada net şekilde ortaya çıkıyor.”
“FAİZ GİDERLERİ YÜZDE 694 ARTTI”
Konuşmasının en dikkat çekici bölümlerinden birinde faiz giderlerine değinen Kocabaş, belediyenin mali yapısındaki bozulmanın en net göstergesinin bu kalem olduğunu söyledi. Faiz giderlerinin yüzde 694,79 oranında gerçekleştiğini ifade ederek, şu ifadeleri kullandı: “Bozulan ödeme dengesi sebebiyle başvurulan dışsal kaynakların ve icra takiplerinin etkisi burada görülmektedir. Planlanan bütçeden ne kadar uzaklaştığımızın ve durumun vahametinin en çarpıcı örneği tam da burasıdır.”
“İLK BAKIŞTA TASARRUF GİBİ GÖRÜNÜYOR AMA…”
Cari transferler kalemine ilişkin de değerlendirmede bulunan Kocabaş, ilk bakışta bu alandaki düşük gerçekleşmenin tasarruf gibi algılanabileceğini söyledi. Ancak bunun gerçekte olumlu bir tablo olmadığını savunan Kocabaş, cari transferlerin herhangi bir mal veya hizmet alınmadan yapılan karşılıksız ödemeleri ifade ettiğini belirtti. “İlk bakışta ‘tasarruf edilmiş' gibi düşünülebilir ancak maalesef durum öyle değil” diyerek belediyenin mali tablosuna ilişkin eleştirilerini sürdürdü.
“SPORCUYA VE ÇİFTÇİYE GİDECEK KAYNAK BAŞKA KALEMLERE AKTARILDI”
Dorukhan Kocabaş, konuşmasının devamında cari transferler kalemindeki düşük gerçekleşme oranının doğrudan sosyal destekleri etkilediğini savundu. Spor kulüplerine yapılacak desteklerden tarımsal yardımlara kadar birçok kalemin bu bütçe başlığı altında yer aldığını, belediyenin bu alanlarda hedeflediği harcamaların büyük bölümünü gerçekleştiremediğini söyledi. Kocabaş, önceki meclis toplantılarında da gündeme getirdikleri spor kulübü destekleri, başarılı sporculara verilecek ödüller, sosyal güvenlik ödemeleri ve tarımsal desteklerin cari transferler kalemi altında değerlendirildiğini belirtti.
“HEDEFİN SADECE YÜZDE 13'Ü GERÇEKLEŞTİ”
Belediyenin 2025 yılı bütçesinde karşılıksız destek ve transfer niteliğindeki harcamaların yalnızca yüzde 13,42 oranında gerçekleştirildiğini ifade eden Kocabaş, bunun ciddi bir sosyal destek eksikliği anlamına geldiğini savundu ve şu ifadeleri kullandı: “Canını dişine takıp mücadele eden sporculara ve kulüplere, tarlada ekip biçen çiftçiye aktarılması gereken kaynaklar başka gider kalemlerine yönlendirilmiştir.”
“TEMSİL VE AĞIRLAMA GİDERLERİNE DİKKAT ÇEKTİ”
Konuşmasında bazı gider kalemlerindeki artışlara da dikkat çeken Kocabaş, temsil ve ağırlama giderlerinde yüzde 66 oranında artış yaşandığını söyledi. Ayrıca Hukuk İşleri Müdürlüğü bünyesindeki vekalet, görev ve faiz ödemelerinde yüzde 212'lik artış olduğunu belirtip, belediyenin kaynak kullanım tercihlerini eleştirdi.
“YA GELİRİ ARTIRACAKSINIZ YA GİDERİ AZALTACAKSINIZ”
Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu'nun sık sık kullandığı “Parayı değil, parasızlığı yönetiyoruz” sözünü de değerlendiren Kocabaş, bunun iktisadi açıdan basit bir denklem olduğunu söyledi. “Ya gelirlerinizi artıracaksınız ya da giderlerinizi azaltacaksınız” ifadeleri ile belediyenin bu iki alanda da gerekli mali disiplini sağlayamadığını savundu.
“BAZI BELEDİYELER TASARRUF YAPMAYI BAŞARDI”
Konuşmasının bu bölümünde İstanbul'daki farklı belediyelerin bütçe performanslarından örnekler veren Kocabaş, gelir hedeflerinin altında kalan bazı belediyelerin buna rağmen giderlerini kısmayı başardığını söyledi. Bahçelievler Belediyesi'nin gelir hedeflerinin yalnızca yüzde 55'ini gerçekleştirebildiğini ancak giderlerini de yüzde 50 seviyesinde tuttuğunu belirten Kocabaş, bunu “tasarruf örneği” olarak gösterdi. CHP'li Ataşehir Belediyesi'nin bütçe fazlası verdiğini, Tuzla Belediyesi'nin ise yalnızca yüzde 1,5 civarında açık oluşturduğunu ifade eden Kocabaş, Silivri Belediyesi'nin bütçe açığının yüzde 30'un üzerine çıktığını söyledi.
“BU DURUM SİYASETLE DEĞİL, MALİ DİSİPLİNLE İLGİLİ”
AK Parti Grubu adına konuşan Kocabaş, ortaya çıkan tablonun siyasi görüşten bağımsız olarak mali yönetim anlayışıyla ilgili olduğunu ifade etti. “Parasızlığı yönetebilen birçok belediye bulunuyor. Bu mesele siyasi eğilimle değil, sıkı mali disiplinle ilgilidir” diyen Kocabaş, belediyenin bütçe yönetimini sert sözlerle eleştirdi.
“HERKES O RÜYADAN ÜŞÜYEREK UYANDI”
Konuşmasının sonunda dikkat çekici bir benzetme kullanan Kocabaş, belediyenin 2024 yılı sonunda büyük bir mali planlama yaptığını ancak hedeflenen bütçenin gerçekleşmediğini söyledi. “Belediye yönetimi bir yorgan hayal etmişti. Ancak o yorgan hayal edilenden yüzde 38 daha küçük kaldı” diyen Kocabaş, belediyenin gelir küçülmesine rağmen harcamaları kısmadığını savundu.
Kocabaş konuşmasını şu ifadelerle tamamladı: “Yorgan küçülmesine rağmen belediyemiz ayağını yorgana göre uzatmak yerine kolunu bacağını dışarı çıkarmaya devam etti. Bugün itibarıyla hepimiz o rüyadan üşüyerek ve titreyerek uyanmış durumdayız.”
“BA”DE HARABİL SİLİVRİ DEMEDEN UYARIYORUZ”
Dorukhan Kocabaş, konuşmasının son bölümünde tarihi bir deyim üzerinden Silivri Belediyesi yönetimine uyarılarda bulundu. Türk kültüründe yer etmiş “Ba'de Harabil Basra” sözünü hatırlatan Kocabaş, belediyenin mali yönetimine ilişkin eleştirilerini dikkat çekici bir benzetmeyle tamamladı. Kocabaş, milletin hafızasında yer eden deyimlerin önemli anlamlar taşıdığını belirterek, “Bade Harabil Basra” ifadesinin “iş işten geçtikten sonra” anlamına geldiğini anlattı.
Deyimin tarihsel hikâyesine değinen Kocabaş, Moğol istilaları döneminde Basra şehri yıkılıp harap olduktan sonra yapılan uyarıların anlamını yitirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: “Şehir tamamen harap olduktan sonra gelen bir âlimin akıl vermesi üzerine oradakiler ‘Bade Harabil Basra' diyerek durumu özetlemiştir.” Bu örnek üzerinden Silivri Belediyesi yönetimine seslenen Kocabaş, henüz geç olmadan mali disiplin konusunda gerekli adımların atılması gerektiğini söyledi.
“BU İLÇE İÇİN KIYMET ÜRETMEYE ÇALIŞIYORUZ”
Kocabaş, muhalefet meclis üyelerinin eleştirilerinin siyasi değil, Silivri'nin geleceğine yönelik kaygılar taşıdığını ifade etti. “Bizler bu ilçede yaşayan, bu ilçede yaşamaktan mutlu olan ve bu ilçe için kıymet üretmeye çalışan meclis üyeleriyiz” diyen Kocabaş, belediye yönetimini yeniden mali disipline dönmeye davet etti.
“SIKI MALİ DİSİPLİN ÇAĞRISI”
Konuşmasının devamında belediye yönetimine açık çağrıda bulunan Kocabaş, şu ifadeleri kullandı: “Bade Harabil Silivri demeden önce sizleri tekrar uyarıyoruz. Sıkı bir mali disiplin yönetimine geçmeniz gerektiğini bir kez daha hatırlatıyoruz.”
“AK PARTİ VE MHP RET OYU VERDİ”
Konuşmasının sonunda AK Parti ve Milliyetçi Hareket Partisi gruplarının ortak tavrını açıklayan Kocabaş, 2025 yılı bütçe kesin hesabına ret oyu vereceklerini duyurdu. Kocabaş konuşmasını, “Takdir kıymetli Silivrili hemşehrilerimizindir” sözleriyle tamamladı.
Sevginar SALİ
