SİLİVRİ'nin en önemli bölgelerinden olup Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Ali Çetinkaya'nın
ismini taşıyan cadde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İsim Tespit Komisyonunun
kararına istinaden "Başkomutan” olarak değiştirildi. Silivri mahalle ve
köylerindeki isim değişikliklerine itiraz eden vatandaşlar, bu karara
karşısında da tepkilerini gösterdiler. Bir dönem İstiklal Mahkemeleri
Başkanlığı ve CHP Milletvekilliği görevlerinde bulunan Ali Çetinkaya'nın ismini
taşıyan caddenin "Başkomutan” olarak değiştirilmesinin siyasi bir karar olduğuna
yönelik görüşler ağırlıkta.
ALİ ÇETİNKAYA KİMDİR
Ali Çetinkaya (d. 1878, Afyon - ö. 21 Şubat 1949, İstanbul), asker ve siyaset adamıydı.
Kurtuluş Savaşı'nda Ayvalık'ta ilk direnişi örgütledi, Cumhuriyet döneminde Bayındırlık
ve Ulaştırma Bakanlığı yaptı.
Afyon Rüştiyesi'nde ve Bursa Askeri İdadisi'nde okudu. 1898'de Mekteb-i Harbiye'yi
bitirdi. Makedonya ve Arnavutluk'ta çetecilere karşı yapılan savaşlara katıldı.
1907'de Manastır'da ittihat ve Terakki Cemiyeti'ne girdi ve cemiyetin
örgütlenmesinde rol oynadı. II. Meşrutiyet'in ilanından (1908) sonra Bulgar
çetecilerine karşı gönderilen güçlerin komutanlığını yaptı. Trablusgarp
Savaşı'nda (1911-12) Derne'de İtalyanlara karşı çarpıştı. I. Dünya Savaşı'nda
Irak, Kafkasya ve Makedonya cephelerinde görev aldı. 1917'de Kaymakam (yarbay)
oldu. Mondros Mütarekesi'nin (30 Ekim 1918) ardından Ayvalık bölgesindeki 72.
Alay Komutanlığı'na atandı. 29 Mayıs 1929'da Ayvalık'ı işgal eden Yunanlılara
karşı ilk direnişi başlattı ve halkın da direnişe katılmasını sağlayarak Ayvalık
cephesini oluşturdu.
Ocak 1920'de İstanbul'da toplanan son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na Afyon mebusu
olarak katıldı. İngilizlerin 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal etmelerinden
sonra Malta'ya sürüldü. 1921'de serbest bırakılan Çetinkaya, Ankara'ya gitti ve
Afyonkarahisar Milletvekili olarak TBMM'ye katıldı, Müdafaa-i Hukuk grubunda
yer aldı. Halk Fırkası'nın (sonradan Cumhuriyet Halk Partisi) Meclis Grubu
Başkan Vekilliğini yaptı. 1925'te TBMM'de tartıştığı Ardahan Milletvekili Halit
Paşa'yı vurdu. Aynı yıl Ankara İstiklal Mahkemesi Başkanlığına getirildi. Bu
mahkeme, 1926'da Mustafa Kemal'e İzmir'de düzenlenen suikast ile ilgili görülen
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TPCF) kurucuları ile eski İttihatçıları da
yargıladı. Bu eylemleriyle önemli eleştiriler aldı.
Çetinkaya 16 Şubat 1934'te Bayındırlık Bakanlığı'na atandı ve bu görevi 3 Nisan 1939'a
değin, 6. ve 7. İnönü, l. ve 2. Bayar, l. Refik Saydam hükümetlerinde sürdürdü.
3 Nisan 1939'da kurulan 2. Refik Saydam hükümeti döneminde ilk kez oluşturulan Ulaştırma
Bakanlığı görevine getirildi. 20 Kasım 1940'ta bu görevden ayrılan Çetinkaya,
ölümüne kadar Afyonkarahisar Milletvekilliğini sürdürdü.
Tolga EMEK
